35 - notendur.hi.is

35 - notendur.hi.is

Verblga og atvinnuleysi 35 Atvinnuleysi og verblga Elilegt atvinnuleysi .e. atvinnuleysi til langs tma liti rst af standi vinnumarkasins, ar meal Lgmarkslaun Markasveldi verklsflaga Vgi afkastalauna Skilvirkni vinnuleitar Verblga rst einkum af vexti peningamagns umfer, og v rur selabankinn Atvinnuleysi og verblga Samflagi arf a velja milli verblgu og atvinnuleysis til skamms tma liti Me v a rva heildareftirspurn geta

stjrnvld dregi r atvinnuleysi br kostna aukinnar verblgu Me v a sl heildareftirspurn geta stjrnvld dregi r verblgu kostna aukins atvinnuleysis til skamms tma Brasamband milli verblgu og atvinnuleysis Phillips-krfan Phillips-krfan lsir brasambandinu .e. skammtmasambandinu milli verblgu og atvinnuleysis Mynd 1. Phillips-krfan Verblga (% ri) B 6 A 2 Phillips-krfa

0 4 7 Atvinnuleysi (% ri) Heildareftirspurn, heildarframbo og Phillips-krfan Phillips-krfan snir r blndur atvinnuleysis og verblgu, sem leiir af hlirun heildareftirspurnarkrfunnar upp ea niur eftir heildarframboskrfunni til skamms tma liti Aukning heildareftirspurnar eykur landsframleislu og hkkar verlag Meiri landsframleisla ir minna atvinnuleysi br, sbr. lgml Okuns Mynd 2. Samband Phillips-krfunnar br vi heildareftirspurn og heildarframbo (a) Heildarframbo og heildareftirspurn Verlag Heildarframbo

br Verblga (% ri 6 B 106 102 (b) Phillips-krfan A Mikil heildareftirspurn Ltil heildareftirspurn 0 B 7,500 8,000 atvinnuleysi (atvinnuleysi

er 7%) er 4%) Landsframleisla A 2 Phillips-krfan 0 4 (VLF er 8,000) Atvinnuleysi (%) 7 (VLF er 7,500) Phillips-krfan: Er hn eins og matseill? Phillips-krfan virist bja hagstjrnendum .e. stjrnvldum upp val milli margra kosta:

Lti atvinnuleysi samfara mikilli verblgu (B) Miki atvinnuleysi samfara ltilli verblgu (A) Margir mguleikar mitt milli Er etta rtt lsing? Athugum mli Phillips-krfan til langs tma liti Milton Friedman og Edmund Phelps leiddu lkur a v skmmu fyrir 1970, a ekkert samband s milli verblgu og atvinnuleysis til langs tma liti Phillips-krfan er lrtt vi fulla atvinnu, .e. vi elilegt atvinnuleysi Stefnan peningamlum getur haft hrif atvinnuleysi (og landsframleislu!) br, en ekki til langframa Mynd 3. Phillips-krfan til lengdar Verblga Phillips-krfan lengd 1. egar selabankinn

eykur vxt peningamagns umfer, eykst verblga, . . . Mikil verblga Ltil verblga 0 B A Elilegt atvinnuleysi 2. . . . en atvinnuleysi helzt breytt elilegu horfi til lengdar. Atvinnuleysi

Mynd 4. Samband Phillips-krfunnar lengd vi heildareftirspurn og heildarframbo (a) Heildarframbo og heildareftirspurn Verlag 2. . . verlag hkkar P2 P Verblga Heildarframbo lengd B (b) Phillips-krfan Phillips-krfan lengd 3. . . . og verblgan eykst . . .

1. Auki frambo peninga eykur heildareftirspurn, svo a . . . B A A AD2 AD 0 Elileg landsframleisla Landsframleisla 0 4. . . . en hvorki atvinnuleysi n framleisla haggast r elilegu horfi til lengdar. Elilegt

atvinnuleysi Atvinnuleysi Hlirun Phillips-krfunnar br: Verblguvndir Verblgu vndum kllum vi verblgu, sem menn eiga vndum framtinni Til lengdar hltur verblga vndum a lagast a verblgunni eins og hn er Flk ltur varla blekkja sig endalaust Selabankinn getur v aeins valdi vntri verblgu skamma hr senn egar flk von verblgu, er ekki hgt a koma atvinnuleysinu niur fyrir elilegt stig nema me v a koma raunverulegri verblgu upp fyrir a verblgustig, sem flk vndum Hlirun Phillips-krfunnar br: Verblguvndir Atvinnuleysi = ( )

verblga Verblga A c t u a l NElilegt a t u r a l r atvinnuleysi a t e o f u n e m p l-o yam e n t - a i n f l a t i o-n Ei nx fp l ea ct itoe nd vndum raun essi jafna tengir atvinnuleysisstigi u vi elilegt atvinnuleysi, .e. atvinnuleysi vi fulla atvinnu uF, verblgu raun og verblgu vndum E: F u u a E

Hlirun Phillips-krfunnar br: Verblguvndir Hva segir jafnan? F u u a E u = uF ef = E u < uF ef > E Rar ea raunhfar vndir u > uF ef < E Til lengdar hltur E = , svo a u = uF Ef fer upp fyrir E br, fer u niur fyrir uF

En E hltur a elta til lengdar, og u fer aftur upp uF Hkkun E hlirar Phillips-krfunni til hgri Mynd 5. Verblga vndum hlirar Phillipskrfunni br Verblga 2. . . . en verblga vndum eltir verblgu raun til lengdar, svo a Phillips-krfan br hlirast til hgri upp eftir langtmakrfunni r B C. Phillips-krfan til lengdar C B Phillips-krfan br me mikla verblgu vndum A 1. Aukning heildareftirspurnar frir hagkerfi upp eftir Phillipskrfunni br r A B, . . . 0

Elilegt atvinnuleysi Phillips-krfan br me litla verblgu vndum Atvinnuleysi Kenningin um elilegt atvinnuleysi Kenningin um a, a atvinnuleysi leiti a lokum sjlfkrafa elilegt horf h verblgunni, er kllu kenningin um elilegt atvinnuleysi (e. natural-rate hypothesis) Kenning virist eiga vi rk a styjast af reynslunni a dma v gtir yfirleitt engrar tilhneigingar Bandarkjunum ea Evrpu til meira ea minna atvinnuleysis me tmanum a breyttu standi vinnumarkai Atvinnuleysi nokkrum Evrpulndum 1980-2004 % af mannafla un

j f i r p p U 30 25 20 Elilegt atvinnuleysi Bandarkjunu m 15 10 5 0 80 982 984 986 988 990 992 994 996 998 000 002 004 9 1 1 1

1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 sland rland Danmrk Finnland Spnn Bretland Frakkland Kenningin um elilegt atvinnuleysi Phillips-krfan fannst fyrst Bretlandi hagtlum, sem nu 100 r aftur tmann Hn var stug a sj ar og Bandarkjunum 1960-1970 Hn byrjai a ria til falls bum lndum og annars staar 1970-1980

rin 1970-1990 fr vaxandi atvinnuleysi saman vi aukna verblgu va um heim Var Phillips-krfan dau? Mynd 6. Bandarkin: Phillips-krfan 1960-1970 Verblga (% ri) 10 d n a b m a s i d n a ll a h r u

i N 8 6 1968 4 1967 2 0 1966 1962 1965 1964 1963 1 2

3 4 5 6 1961 7 8 9 10 Atvinnuleysi (%) Mynd 7. egar Phillips-krfan hvarf ea hvarf hn? Verblga (% ri) 10 ? d

n a b m a s i d n a ll a h r u i N Ea frist krfan t? 8 6 1973 1971 1969

1968 4 1970 1967 2 0 1972 1966 1962 1965 1964 1963 1 2 3

4 5 6 1961 7 8 9 10 Atvinnuleysi (%) Verblga (% ri, vervsitala VLF) Mynd 8. sland: Phillips-krfan 1980-2002 85 80 1983 75 70 65

Niurhallandi samband 60 55 1980 1982 50 1981 45 40 35 1985 30 1986 1984 25 1988 1989 20 1990 1987 15 10 2001 1991 2002 19921995 5 1994

1999 20001998 1996 1997 1993 0 0 1 2 3 4 5 6 Atvinnuleysi (% af m annafla) Mynd 9. sland: Phillips-krfan 1961-2003 Verblga (% ri, vsitala neyzluvers) 90 1983 80 Niurhallandi samband

70 1980 60 50 1975 1974 40 1976 30 1977 1988 1984 1989 1969 19641973 1987 1990 1970 1991 2002 1992 1971 1961 19671999 19982003

20 10 0 0 2 4 Atvinnuleysi (% af mannafla) 1993 1994 6 slenzka Phillips-krfan 1980-2002: Hva gerist? verblgurunum fram til 1990 var atvinnuleysi hr elilega lti, undir 2%, vegna mikillar spennu vinnumarkai egar verblgan hjanai, jkst atvinnuleysi upp fyrir 5% um tma (1993-1994) egar fr lei, minnkai atvinnuleysi aftur niur 3% (2002); er n 1,5% (2006) Hversu miki er elilegt atvinnuleysi slandi?

2%? 3%? 4%? 5%? a er ekki vita me vissu Hlirun Phillips-krfunnar br: Verblguvndir, aftur Sagan snir, a Phillips-krfan br hlirast til, egar verblguvndir breytast Sum etta an: F u u a E Meiri verblga vndum kallar meira atvinnuleysi, svo a Phillips-krfan hlirast upp vi og til hgri Hlirun Phillips-krfunnar br: Frambosskellir Phillips-krfan br hlirast einnig til vi

msa skelli framboshli hagkerfisins Bakslag framboshli hagkerfisins .e. samdrttur heildarframbos, t.d. vegna oluvershkkunar a utan, getur auki atvinnuleysi vi gefinni verblgu, .e. hlira Phillips-krfunni til upp og hgri Frambosskellir af essu tagi torvelda hagstjrn Hlirun Phillips-krfunnar br: Frambosskellir Frambosskellir breyta kostnai fyrirtkja og um lei verinu, sem au taka fyrir vru sna og jnustu Frambosskellir hlira v heildarframboskrfu hagkerfisins . . . og um lei Phillips-krfunni Skoum mli Mynd 10. Bakslag fr framboshli (a) Heildarframbo og heildareftirspurn Verlag AS2 P2

B 3. . . . svo verlag hkkar P A (b) Phillips-krfan Verblga 4. . . . og hagstjrnendur eiga lakari kosta vl um verblgu og atvinnuleysi B Heildarframbo, AS 1. Bakslag framboshli hagkerfisins . . . A PC2

Heildareftirspurn 0 Y2 Y Landsframleisla 2. . . . dregur r framleislu, . . . Phillips-krfan, PC 0 Atvinnuleysi Hlirun Phillips-krfunnar br: Frambosskellir Eftir 1970 stu hagstjrnendur frammi fyrir tveim kostum, egar OPEC dr r framleislu olu og hkkai me v mti oluveri Berjast gegn atvinnuleysi me v a enja t eftirspurn og umbera aukna verblgu Berjast gegn verblgu me v a draga

saman eftirspurn og umbera auki atvinnuleysi Mynd 11. Bandarkin: Frambosskellir 1970-1980 Verblga (% ri) 10 1980 1974 8 1981 1975 1979 1978 6 1977 1973

4 1976 1972 2 0 1 2 3 4 5 6 7 8

9 10 Atvinnuleysi (%) Hva kostar a draga r verblgu? Til a draga r verblgu arf selabankinn a gta ahalds peningamlum egar selabankinn hgir vexti peningamagns umfer, dregur hann r heildareftirspurn Samdrttur peningamagns dregur r framleislu vrum og jnustu Minni framleisla kallar meira atvinnuleysi skv. lgmli Okuns Ahald rkisfjrmlum hefur svipu hrif Mynd 12. Ahald peningamlum br og lengd 1. Ahald peningamlum frir hagkerfi niur eftir PhillipsPhillips-krfan krfunni br r A B, . . . til lengdar Verblga A Phillips-krfan br me mikla verblgu vndum

C B Phillips-krfan br me litla verblgu vndum 0 Elilegt atvinnuleysi Atvinnuleysi 2. . . . en verblga vndum eltir verblgu raun til lengdar, svo a Phillips-krfan br hlirast til vinstri niur eftir langtmakrfunni r B C . Hva kostar a draga r verblgu? Til a draga r verblgu arf selabankinn a leggja auki atvinnuleysi efnahagslfi og um lei samdrtt framleislu og tekjum egar selabankinn rst gegn verblgu, frir hagkerfi sig niur eftir Phillips-krfunni br Verblgan minnkar kostna aukins atvinnuleysis br

Hva kostar a draga r verblgu? Frnarhlutfalli er samdrttur landsframleislu prsentum tali, sem tapast vi a draga r verblgu um eitt prsentustig Frnarhlutfalli Bandarkjunum er tali vera kringum fimm Til a draga r verblgu r 10% 1979-1981 4% hefi theimt 30% samdrtt landsframleislu! af v a fimm sinnum sex eru rjtu Heldur virist a n h tala! Rar vndir: Er hgt a trma verblgu, n ess a a kosti neitt? Kenningin um rar vndir segir, a flk noti hagkvmasta htt allar tiltkar upplsingar til a sp fyrir um framtina, einnig upplsingar um hagstjrnarstefnu stjrnvalda S svo, er verblga vndum alltaf og ekki bara br! jfn verblgu raun: E = Og er atvinnuleysi vinlega og ekki bara br! elilegu horfi: u = uF Hver trir v?!

Rar vndir: Er hgt a trma verblgu, n ess a a kosti neitt? Verblga vndum skrir, hvers vegna Phillips-krfan hallar niur br og er lrtt til lengdar Hversu hratt neikva sambandi milli verblgu og atvinnuleysis ,,hverfur .e. flyzt r br lengd rst af v, hversu hratt verblga vndum lagast a verblgu raun Skv. kenningunni um rar vndir er frnarhlutfalli lgra en menn hafa haldi egar verblgan var keyr niur rin 1970-1980 var verblga ein helzta meinsemdin bandarsku efnahagslfi Selabankinn keyri verblguna niur (r 10% 4%) kostna aukins atvinnuleysis (um 10% 1983) Voru a ga skipti? Skoum ferilinn Mynd 13. egar verblgan var keyr niur 1979-87 Verblga (% ri) 10

A 1980 1981 1979 8 1982 6 1984 4 1987 C 2 0 1 2

3 4 5 6 B 1983 1985 1986 7 8 9 10 Atvinnuleysi (%) Hva gerist nst?

Eftir etta dundi hagstur frambosskellur bandarska hagkerfinu, og rum 1986 kva OPEC (samtk ellefu olutflutningsrkja) a htta vi a halda aftur af oluframleislu og leyfa oluveri a lkka heimsmarkai etta leiddi til minni verblgu og minna atvinnuleysis ... ... og ltti selabankanum lfi Mynd 14. Bandarkin: Verblga og atvinnuleysi 1984-2002 Verblga (% ri) 10 8 6 1990 1991 1989 1984 1988 1985

1987 2001 1995 1992 2000 1986 1997 1994 1993 1999 2002 1998 1996 4 2 0 1 2 3 4

5 6 7 8 9 10 Atvinnuleysi (%) rin san 1990 Sveiflur verblgu og atvinnuleysi hafa veri tiltlulega litlar undangengin r, ar e selabankinn bandarski hefur haft hemil eim me snum aferum, einkum vxtum Verblga um heiminn hefur fari minnkandi, ar e menn hafa gert sr grein fyrir skalegum hrifum hennar hagvxt til langs tma liti Hagstjrn hefur teki miklum framfrum um allan heim san 1990 Einnig hr heima rin san 1990

Hr eru n mikil umsvif, en tiltlulega ltil verblga Hvers vegna? Innflutningur vinnuafls hefur aukizt til muna Hann tryggir meiri sveigjanleika en ur vinnumarkai ... ... og veldur v, a Phillips-krfan hr hefur hlirazt til vinstri Gar frttir Yfirlit Phillips-krfan lsir neikvu sambandi milli atvinnuleysis og verblgu til skamms tma Me v a enja heildareftirspurn geta stjrnvld frt hagkerfi upp eftir Phillipskrfunni a meiri verblgu og minna atvinnuleysi Me v a draga r heildareftirspurn geta stjrnvld frt hagkerfi niur eftir Phillipskrfunni a minni verblgu og meira atvinnuleysi Yfirlit Phillips-krfan lsir neikvu sambandi milli verblgu og atvinnuleysis og stenzt aeins br, en ekki til lengdar Phillips-krfan er lrtt til langs tma liti og snir elilegt atvinnuleysi til lengdar

Phillips-krfan br frist til vegna breyttra verblguvnda og vegna frambosskella Bakslg framboshli hagkerfisins rengja kost hagstjrnenda: eir urfa a una meira atvinnuleysi vi gefinni verblgu og fugt Yfirlit egar selabankinn hgir vexti peningamagns til a draga r verblgu, frir hann hagkerfi niur eftir Phillips-krfunni br Af essu leiir auki atvinnuleysi um skei Kostnaurinn, sem fylgir v a draga r verblgu, fer eftir v, hversu hratt verblguvndirnar dvna .e. hversu hratt verblga vndum lagar sig a verblgu raun Endir

Recently Viewed Presentations

  • Networks-on-Chip (NoCs)

    Networks-on-Chip (NoCs)

    NoC is an interconnect architecture of choice of multiprocessor SoC and many-core systems. The main trade-off is between performance and energy. Other considerations could lead to different energy/performance numbers
  • Retrospective Dissertation Scanning at the University of Florida

    Retrospective Dissertation Scanning at the University of Florida

    Presented by Christy Shorey. [email protected] Retrospective Dissertation Scanning at the University of Florida. Thank you for coming. Look at the Retrospective Dissertation Scanning project at UF - that is the digitization of print dissertations going back from the first dissertation...
  • THE QUEST FOR SALVATION - Sallymundo.com

    THE QUEST FOR SALVATION - Sallymundo.com

    salvation is saving someone in a special way from a forthcoming dander. For example, saving someone from the hell fire, in order him or her to earn a place in paradise in the hereafter. ... In addition to this, one...
  • Amazing Striped Icebergs - University of Missouri-St. Louis

    Amazing Striped Icebergs - University of Missouri-St. Louis

    Amazing Striped Icebergs & Other Interesting Formations Icebergs: General Information An iceberg is a large piece of ice from freshwater that has broken off from a snow-formed glacier or ice shelf and is floating in open water. It may subsequently...
  • Keterampilan Mengelola Kelas

    Keterampilan Mengelola Kelas

    MASALAH PENGELOLAAN KELAS. A.MASALAH INDIVIDUAL (Rudolf DrekursdanPeral Cassel) 1.Tingkah laku yang inginmendapatperhatianorang lain (attention getting behaviors
  • Mobile Number Portability in India - 123seminarsonly.com

    Mobile Number Portability in India - 123seminarsonly.com

    MNP-STP puts RN before B-party number in IDP message, so that IN can do proper . ... Centralized clearing House (CCH) Administered by a neutral third party. ... Mobile Number Portability in India Last modified by:
  • Personal Selling and Direct Marketing Chapter 16 Personal

    Personal Selling and Direct Marketing Chapter 16 Personal

    Personal Selling and Direct Marketing Chapter 16 Personal Selling The Nature of Personal Selling Salesperson covers a wide range of positions from order taker to order getter responsible for relationship building Personal Selling Agents Sales Consultants Sales Representatives Account Executives...
  • Figurative Language - Gottschling 6B Class Website

    Figurative Language - Gottschling 6B Class Website

    Figurative Language. Aword or phrase that does not have its normal everyday, literal meaning.. It is used by the writer for the sake of . comparison. or dramatic . effect. Authors use similes, metaphors, hyperbole, and personification to make their...